Ślepowrony
2020-2021, film 37'18", instalacja multimedialna

steirischer herbst '20

Night Herons
a film by
Joanna Rajkowska & Robert Yerachmiel Sniderman

Directed by: Joanna Rajkowska
Written by: Robert Yerachmiel Sniderman, Joanna Rajkowska
Director of Photography: Leszek Molski
Edited by: Marcelina Górka
Voiceover: Matthew Daniel
Music by: Mutant Goat (Ola Kozioł, Andrew Dixon, Suavas Lewy)
Sound design and mix: Franciszek Kozłowski
Marionettists: Andrew Dixon, Basia Ciacek, Joanna Rajkowska, Viktoriia Tofan
Marionettes created by: Joanna Rajkowska, Lili Bargłowska, Basia Ciacek, Andrew Dixon, Viktoriia Tofan
Animals created by: Viktoriia Tofan, Lili Bargłowska, Joanna Rajkowska
Sets: Andrew Dixon, Basia Ciacek, Viktoriia Tofan
Costumes: Wiesława Rozwonkowska, Konrad Pietruszyński
Props: Lili Bargłowska, Joanna Rajkowska, Konrad Pietruszyński, Rosa Dixon
Pottery: Danuta Jarecka
Colorist: Marcelina Górka
Visual effects by: Marcelina Górka
Marionette design consultant: Basia Poczwardowska
Production manager: Joanna Rajkowska
Production support: filmujemy.org
Publicity photography: Marek Szczepański
Executive producers: Agnieszka Sobocińska, PADO Studio Film – Dorota Przyłubska
Commissioned and produced by steirischer herbst ’20
Source texts: Magicians, Theologians, and Doctors: Studies in Folk Medicine and Folklore as Reflected in the Rabbinical Response by H. Jacob Zimmels (Goldston, 1952), The Ethics by Benedict de Spinoza translated by Edwin Curley (Princeton, 1994)
Thanks to Theodore Block, Andrzej Rajkowski, Mariusz Widliński, Dori Midnight, Gunila Plank and her mother, Adrian Shirk, Katarzyna Górska, Andreas Staudinger, Uli Vonbank-Schedler, Arnold Rack, and Christian Berg for sharing knowledge, time and memory.
Joanna Rajkowska and Robert Yerachmiel Sniderman ©2020
Filmed in Nowogród

Joanna Rajkowska and Robert Yerachmiel Sniderman in conversation with David Riff

Trailer filmu Ślepowrony

Ślepowrony to film podejmujący temat relacji między człowiekiem a zwierzętami – oraz całą nie-ludzką naturą, którą reprezentują lasy i bagna Polski. Narracja czerpie z historii i literatury, a także dawnych tradycji i obrzędów. Przeszłość i teraźniejszość przenikają się tu w próbie odkupienia za okrucieństwa popełnione wobec zwierząt i ludzi.

Film Joanny Rajkowskiej i Roberta Yerachmiela Snidermana afirmuje komunię z istotami nie-ludzkimi, ze światem zwierząt, z naturą, której człowiek jest częścią, a nie przeciwieństwem. Ich wizja odwołuje się do posthumanizmu – nurtu filozoficznego powstałego w odpowiedzi na rozwój najnowszych technologii i odkrycia nauk biologicznych, które podważyły tradycyjne pojmowanie istoty ludzkiej ustanowione przez filozofię oświecenia. To wizja kondycji postludzkiej, która kontestuje koncepcję człowieka jako centrum wszechświata i miary wszechrzeczy. Jak pisze wybitna teoretyk Donna J. Haraway, „Ruchy na rzecz praw zwierząt nie są irracjonalnym zaprzeczeniem ludzkiej wyjątkowości; są trzeźwym rozpoznaniem powiązań, które biegną w poprzek zdyskredytowanego podziału na naturę i kulturę”.1

Ślepowrony to także refleksja nad naturą jako niemym świadkiem historii. Bagna, z ich pożywnymi korzeniami, stały się schronieniem dla Dzidka i jego matki uciekających przed śmiercią podczas Holokaustu – podobnie jak mokradła stanowiły schronienie dla społeczności zbiegłych niewolników w obu Amerykach. Przyroda jest jednak obojętna – Dzidek musi przetrwać wśród innych żywych istot, w dziczy, gdzie po zmroku polują ślepowrony, o których mówiono, że odprowadzają zmarłych w zaświaty. Antropomorfizacja zwierząt wprowadza wątek przewodni pracy, przywołany w jej motto „Wszystkie ciała są w czymś z sobą zgodne”2 (Spinoza). W Ślepowronach – refleksji nad ludzką historią i wieczną naturą – śmierć ludzi i zwierząt to jedno.

Całość tekstu Moniki Fabijańskiej jest dostępna tutaj.

1 Haraway, D. J., Simians, Cyborgs and Women: The Reinvention of Nature. New York, NY: Routledge, 1991, s. 152. Tłum. kurator.

2 Spinoza, B., „Etyka”, Część II, Twierdzenie 13, Twierdzenie pomocnicze 2 w Dzieła t.1, Traktat o poprawie rozumu. Etyka. Warszawa: Dom Książki Polskiej, 1927 [dostęp: 05.08.2021]. Dostępne w https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/spinoza-etyka.html

Zamknij