Azyl dla uchodźców w Uhyst

2008, Uhyst, Niemcy

W Saksonii, w niewielkiej wiosce Uhyst znajduje się budynek z XVIII wieku, który kiedyś służył jako szkoła z internatem dla chłopców ze szlacheckich rodzin Europy, zwany Dannenberghaus. Mimo, że jeszcze w czasach NRD był zamieszkany, a ostatnia staruszka wyprowadziła się dopiero rok temu, budynek zachował wiele z pierwotnego charakteru. Z archiwalnych dokumentów, pisanych gotycką czcionką można się dowiedzieć ile par pantofli czy szlafmyc musiał posiadać student i jaka była zalecana dieta. Można również stwierdzić, że edukacja młodego mężczyzny przebiegała w duchu ewangelickim. Na jednej z archiwalnych fotografii, z okien budynku zwieszają się nazistowskie flagi.

Projekt Azyl dla uchodźców w Uhyst jest próbą wyobrażenia sobie sytuacji za 20, 30 lub 50 lat, kiedy Europę - hipotetycznie - zaleje fala uchodźców z różnych stron świata. Jest też postawieniem pytania mieszkańcom saksońskiej wioski, czy gotowi byliby ich przyjąć. Uhyst już kiedyś odpowiadało na to pytanie. We wczesnych latach '90 były plany osadzenia 120 uchodźców w pobliskim pałacu. Społeczność wioski odmówiła. Członkowie Heimatsverein w Uhyst wyrazili natomiast zgodę na realizację fikcyjnego domu dla uchodźców. 12 lipca 2008 nad wejściem do budynku zawisł baner z odpowiednim napisem w języku angielskim i niemieckim, a w oknach oraz w pokojach pojawiły się napisy określające przeznaczenie pomieszczeń dla odpowiednich nacji. Zarówno baner jak i napisy zostały wykonane gotycką czcionką, identyczną z tą, którą opisane były menu i garderoba szlacheckich studentów.

Artystka wybrała dwadzieścia krajów, z których, jak dotychczas, pochodzi największa liczba uchodźców - Palestyna, Afganistan, Irak, Sudan, Birma, Somalia, Iran, Erytrea, Liban, Kurdystan, Azerbejdżan, Armenia, Pakistan, Tybet, Wietnam, Kambodża, Rwanda, Czeczenia, Salwador i Kuba. Kraje wyniszczone konfliktami (np. Irak) oraz te o niższym stopniu rozwoju cywilizacyjnego dostawały pokoje o niższym standarcie. Im biedniejszy kraj, tym bardziej zniszczone pomieszczenie. Sposób wyboru pomieszczeń był jednym z najbardziej cynicznych w strategii projektu.

Gotycka czcionka jest w pewnym sensie emblematyczna dla kultury europejskiej. Kojarzy się z literaturą niemiecką, z niemieckim porządkiem i organizacją. Dla nas, z powodu doświadczeń historycznych, z lękiem eksterminacji. W wypadku projektu Azyl dla uchodźców w Uhyst ta niemieckość stawała się europejskością. Umieszczenie uchodźców w budynku, którego porządek i zwyczaje w nim panujące są opisane tą właśnie czcionką, było postawieniem fikcyjnym uchodźcom warunku asymilacji. Tak więc w pokoju przeznaczonym dla uchodźców z Kuby znajdowała się kopia archiwalnego dokumentu mówiącego o ty, że student powinien posiadać 12 par białych bawełnianych pończoch.

Projekt Azyl dla uchodźców w Uhyst był nie tyle próbą skonfrontowania wioski z nieuchronną w mniemaniu autorki przyszłością, ile pytaniem zadawanym z tej samej pozycji, mianowicie z pozycji mieszkanki Europy. Identyczny, fikcyjny obóz dla uchodźców mógłby powstać w jednej z polskich wiosek.


2008_Joanna Rajkowska_Uhyst Refugee Asylum_Iraq_I_60x60cm, giclee print on Hahnemühle Photorag paper

2008_Joanna Rajkowska_Uhyst Refugee Asylum_Iran_60x60cm, giclee print on Hahnemühle Photorag paper

2008_Joanna Rajkowska_Uhyst Refugee Asylum_Eritrea_60x60cm, giclee print on Hahnemühle Photorag paper

2008_Joanna Rajkowska_Uhyst Refugee Asylum_Burma_I_60x60cm, giclee print on Hahnemühle Photorag paper

2008_Joanna Rajkowska_Uhyst Refugee Asylum_Afganistan_I_60x60cm, giclee print on Hahnemühle Photorag paper

2008_Joanna Rajkowska_Uhyst Refugee Asylum_Afganistan_II_60x60cm, giclee print on Hahnemühle Photorag paper

2008_Joanna Rajkowska_Uhyst Refugee Asylum_Cuba_60x60cm, giclee print on Hahnemühle Photorag paper

2008_Joanna Rajkowska_Uhyst Refugee Asylum_Armenia_60x60cm, giclee print on Hahnemühle Photorag paper

2008_Joanna Rajkowska_Uhyst Refugee Asylum_Lebanon_60x60cm, giclee print on Hahnemühle Photorag paper

2008_Joanna Rajkowska_Uhyst Refugee Asylum_Rwanda_60x60cm, giclee print on Hahnemühle Photorag paper

2008_Joanna Rajkowska_Uhyst Refugee Asylum_Sudan_60x60cm, giclee print on Hahnemühle Photorag paper

2008_Joanna Rajkowska_Uhyst Refugee Asylum_Vietnam_60x60cm, giclee print on Hahnemühle Photorag paper

Kurator: Susanne Altmann
Realizacja: Zweckverband Landschaftspark Bärwalder See
Produkcja serii zdjęć - Instytucja Kultury Ars Cameralis Silesiae Superioris
Uhyst Refugee Asylum leaflet